Borelioza – konsultacje lekarza chorób zakaźnych


Lek. Marta Kucharska - lekarz chorób zakaźnych, hepatolog, Wrocław. Przychodnia Wrocław. Centrum Medyczne PRZYJAŹNI

Lek. Marta Kucharska
specjalista chorób zakaźnych

Borelioza (choroba z Lyme) jest najbardziej popularną chorobą odkleszczową w Polsce. Jednocześnie w okresie letnim jesteśmy częściej niż zwykle narażeni na ukłucia kleszczy. 

Lek. Marta Kucharska – lekarz specjalista chorób zakaźnych, zaprasza na konsultacje dotyczące boreliozy oraz chorób zakaźnych, takich jak: 

  • odkleszczowe zapaleniu mózgu,
  • choroby wątroby: wirusowe zapalenie wątroby typu B i C oraz inne schorzenia,
  • choroby zakaźne u kobiet w ciąży lub zamierzających zajść w ciążę,
  • profilaktyka chorób tropikalnych (np. malarii),
  • oraz innych chorób zakaźnych.

Zapraszamy do Centrum Medycznego PRZYJAŹNI w sobotę, 16 lipca 2016 roku, w godzinach od 9:00 do 13:00. W tym dniu konsultacja lekarza chorób zakaźnych w promocyjnej cenie zaledwie 60 zł.

Zadzwoń i umów się na wizytę: 71 300 12 72, 71 300 12 73.


Wakacje są okresem, w którym częściej niż zwykle jesteśmy narażeni na ukłucia kleszczy. Podstawowa wiedza na temat kleszczy, sposobu ich usuwania oraz chorób, które mogą przenosić, ułatwia właściwe postępowanie w sytuacji, gdy do ukłucia przez nie już dojdzie. Oprócz boreliozy, ukąszenia kleszczy mogą prowadzić między innymi do:

  • odkleszczowego zapalenia mózgu,
  • anaplazmozy,
  • erlichiozy,
  • czy tularemii.

Choroby te występują jednak znaczniej rzadziej niż borelioza i występują głównie na terenach Polski północno-wschodniej.

Według danych Państwowego Zakładu Higieny liczba zachorowań na boreliozę systematycznie wzrasta. W 2012 roku zarejestrowano 8.794 zachorowania, podczas gdy w 2013 roku już 12.763. Najwięcej przypadków zarejestrowano w województwie podlaskim i warmińsko-mazurskim.

Ilość fałszywych informacji na temat boreliozy, jaka znajduje się w dostępnych środkach przekazu powoduje, że wielokrotnie pacjenci czują się zagubieni, poddają się niekonwencjonalnym terapiom o trudnym do przewidzenia dla nich skutku albo niepotrzebnym, długotrwałym antybiotykoterapiom. Borelioza bywa mylona między innymi z uczuleniami na jady owadów, stwardnieniem rozsianym, chorobą zwyrodnieniową, reumatologicznym zapaleniem stawów czy z depresją. Właściwa diagnostyka i interpretacja wyników badań skraca ścieżkę diagnostyczną i umożliwia szybsze wdrożenie właściwego leczenia.

Etiologia boreliozy

Chorobę wywołują bakterie – krętki z rodzaju Borrelia (B.garinii, B.afzelii, B.burgdorferi). Bakterie dostają się do organizmu przez ślinę albo wymiociny kleszcza. Im dłużej kleszcz „żeruje”, tym większe jest ryzyko transmisji zakażenia. Stąd tak ważne jest szybkie i właściwe usuwanie kleszczy. W Polsce dominują głównie dwa gatunki: kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) i kleszcz tajgowy (Ixodes persulcatus). Rezerwuar bakterii stanowią zwierzęta wolno żyjące.

Objawy kliniczne boreliozy

Borelioza jest chorobą wielonarządową. Obraz kliniczny może wiązać się z zajęciem czterech układów. Są nimi: skóra, stawy, serce, układ nerwowy. Istnieją trzy stadia choroby: wczesne ograniczone, wczesne rozsiane i późne. O ile stadium wczesne diagnozuje się dość łatwo (rumień wędrujący), o tyle późne stadia choroby przysparzają niemało trudności diagnostycznych i leczniczych.

Stadia boreliozy z przykładami objawów:

  • stadium wczesne ograniczone:
    • rumień pełzający (wędrujacy),
    • chłoniak limfocytowy skóry;
  • stadium wczesne rozsiane:
    • rumień wędrujący mnogi,
    • zapalenie stawów,
    • zapalenie mięśnia sercowego,
    • zapalenie układu nerwowego (zwykle limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych albo zapalenie nerwów czaszkowych);
  • stadium późne:
    • przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn,
    • przewlekłe zapalenie stawów,
    • przewlekła neuroborelioza (np. zapalenie mózgu, zapalenie korzeni nerwowych i nerwów obwodowych).

Najczęściej borelioza objawia się jako rumień wędrujący. Jest to zmiana skórna w okolicy ukłucia przez kleszcza, która pojawia się dość szybko, najczęściej po tygodniu od momentu ukłucia (po ok. 3-30 dniach). Zmiana znajduje się w poziomie skóry i szybko się powiększa ku obwodowi. Jej inne typowe cechy to:

  • średnica > 5 cm,
  • obecność przejaśnienia w środku,
  • wyraźnie odgraniczone brzegi,
  • przeważnie nie swędzi ani nie boli

Borelioza wielokrotnie bywa mylona z rumieniem odczynowym po ukłuciu kleszcza, który pojawia się szybko od momentu ukłucia i dla odmiany bardzo silnie swędzi. Typowy rumień wędrujący jest objawem patognomicznym, czyli charakterystycznym dla danej choroby, i na podstawie samej jego obecności możemy rozpoznać boreliozę i zacząć ją leczyć.

Poza tym borelioza może objawiać się między innymi jako:

  • Rumień wędrujący mnogi. Do różnicowania z takimi jednostkami chorobowymi jak grzybica czy łuszczyca.
  • Zapalenie stawów. Objawiające się zajęciem przeważnie dużych stawów obwodowych jak kolana, łokcie, stawy skokowe. Stawy są najczęściej zajmowane asymetrycznie a zajętym stanem zapalnym stawom towarzyszy znaczny obrzęk przy skąpych objawach ogólnych. Warto zaznaczyć, że bóle kręgosłupa nie są typowym obrazem klinicznym boreliozy podobnie jak dolegliwości bólowe w zakresie drobnych stawów rąk. W przypadku niecharakterystycznego obrazu klinicznego wskazana jest równoległa diagnostyka ortopedyczna i reumatologiczna.
  • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Jego objawy to przede wszystkim ból głowy, gorączka, sztywność karku, nudności, wymioty. Cele potwierdzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych konieczne jest wykonanie nakłucia lędźwiowego. Zawsze wymaga hospitalizacji.
  • Porażenie nerwów czaszkowych (głownie nerwu VII – porażenie typu Bella)

Rzadko obserwuje się inne postaci boreliozy, jak zaburzenia rytmu serca o najczęściej łagodnym charakterze, porażenia innych nerwów czy zapalenie mózgu.

Diagnostyka boreliozy

Diagnostyka boreliozy opiera się o obraz kliniczny choroby i badania serologiczne. W pierwszej kolejności wykonuje się badania metodą ELISA, które mogą wypaść fałszywie dodatnio, np. u pacjentów ze współistniejącymi chorobami autoimmunologicznymi albo fałszywie ujemnie, jeżeli zostały wykonane zbyt wcześnie. Wyniki wątpliwe bądź dodatnie weryfikuje się metodą Western Blot, którą charakteryzuje wysoka specyficzność.

Należy pamiętać, że zgodnie z rekomendacjami, dopiero dodatni wynik badania serologicznego w połączeniu z obrazem klinicznym odpowiadającym chorobie uprawomocnia do rozpoznania boreliozy. Izolowany dodatni wynik badania serologicznego, przy braku objawów typowych dla choroby, świadczy tylko o kontakcie organizmu w przeszłości z bakterią i nie jest wskazaniem do leczenia.

Leczenie boreliozy

Leczenie boreliozy polega na zastosowaniu odpowiedniej antybiotykoterapii, najczęściej przez okres 3 – 4 tygodni. Nie ma potrzeby stosowania wielomiesięcznych ani wieloletnich terapii antybiotykami, których wpływ na organizm nie jest obojętny, a może być wręcz szkodliwy. W przypadku neuroboreliozy oraz w zapaleniu stawów, jeżeli antybiotykoterapia doustna nie okazała się skuteczna a istnieje wysokie ryzyko choroby, wskazane jest zastosowanie antybiotykoterapii dożylnej.

Profilaktyka boreliozy

Niestety nie ma dostępnej szczepionki przeciwko boreliozie. Istnieje natomiast w Polsce szczepionka przeciwko odkleszczowemu zapaleniu mózgu – chorobie wirusowej, mogącej objawiać się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu.

Profilaktyka boreliozy opiera się więc o metody nieswoiste. Należą do nich:

  • stosowanie odpowiedniej odzieży w miejscach narażenia na ukłucia kleszczy np. w czasie wędrówek do lasów (długie rękawy, długie spodnie, ubrania w kolorze jasnym celem łatwiejszego wypatrzenia kleszcza);
  • stosowanie repelentów;
  • oglądanie skóry po powrocie z terenów dużego narażenia na ukłucia przez kleszcze;
  • w przypadku znalezienia kleszcza w skórze wskazane jest jego jak najszybsze usuniecie, z zachowaniem zasad mających na celu zmniejszenie ryzyka transmisji zakażenia (kleszcza nie należy wykręcać, wyciskać, smarować tłustymi substancjami ani alkoholem);
  • ochronę zwierząt domowych mogących zawlec kleszcze do mieszkania.

Warto zaznaczyć, że samo ukłucie przez kleszcza nie stanowi wskazania do zastosowania antybiotykoterapii, a profilaktykę poekspozycyjną należy zastosować tylko w sytuacji mnogich pokłuć przez kleszcze na terenie endemicznym u osoby spoza tego terenu.

Po każdorazowym ukłuciu przez kleszcza wskazana jest jednak obserwacja miejsca ukłucia przez okres ok 30 dni pod kątem wystąpienia rumienia wędrującego. W przypadku jego wystąpienia, należy niezwłocznie udać się do lekarza.


Zapraszamy do Centrum Medycznego PRZYJAŹNI w sobotę, 16 lipca 2016 roku, w godzinach od 9:00 do 13:00. W tym dniu konsultacje dotyczące boreliozy oraz innych chorób zakaźnych w promocyjnej cenie zaledwie 60 zł.

Zadzwoń i umów się na wizytę: 71 300 12 72, 71 300 12 73.

Serdecznie zapraszamy!

Wszelkie informacje przedstawione w witrynie są publikowane i dystrybuowane wyłącznie w celach informacyjnych i nie mogą być traktowane ani zastąpić konsultacji lekarskiej i badania lekarskiego. Niedopuszczalne jest korzystanie z tych informacji, jako źródła wiedzy dla samodzielnej terapii i diagnozowania chorób.
Centrum Medyczne PRZYJAŹNI nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za pogorszenie stanu zdrowia spowodowane odstąpieniem od konsultacji lekarskich i stosowaniem praktyk leczniczych wdrażanych na własną rękę.

borelioza wrocławobjawy boreliozy wrocław
odkleszczowe zapalenie mózgu wrocławchoroby zakaźne wrocław
lekarz chorób zakaźnych wrocławzapalenie wątroby wrocław
leczenie boreliozy wrocławchoroby tropikalne wrocław

Zostaw komentarz

17 − 1 =