Autyzm u dziewczynek
Autyzm u dziewczynek dlaczego tak łatwo go przeoczyć?
Spokojna, grzeczna, dobrze się uczy. Ma koleżanki, potrafi rozmawiać, nie sprawia większych problemów wychowawczych. W szkole funkcjonuje poprawnie.
A po powrocie do domu jest kompletnie wyczerpana. Płacze, wybucha złością, zamyka się w pokoju albo potrzebuje wielu godzin, żeby dojść do siebie.
Autyzm u dziewczynek nie zawsze wygląda tak, jak podpowiadają nam stereotypy. I właśnie dlatego bywa rozpoznawany później albo przez wiele lat pozostaje niezauważony.
Dlaczego autyzm u dziewczynek może być trudniejszy do zauważenia?
Przez lata badania nad spektrum autyzmu oraz opisy jego najbardziej charakterystycznych objawów opierały się w dużej mierze na obserwacji chłopców.
Dziś wiemy, że obraz autyzmu jest bardzo zróżnicowany. U części dziewczynek trudności mogą być mniej widoczne dla otoczenia, a zachowania, które pomagają im dopasować się do grupy, mogą skutecznie je maskować.
Dziewczynka może więc pozornie bardzo dobrze radzić sobie społecznie, a jednocześnie wkładać ogromny wysiłek w analizowanie sytuacji, naśladowanie innych i kontrolowanie własnego zachowania.
1. Maskowanie – „nauczyłam się, jak mam się zachowywać”
Jednym z powodów późniejszego rozpoznawania autyzmu może być tzw. maskowanie lub kamuflowanie trudności.
Dziewczynka obserwuje rówieśników i uczy się, jak reagować:
- kiedy się uśmiechnąć,
- jak rozpocząć rozmowę,
- co powiedzieć w określonej sytuacji,
- jak zachowują się inne dzieci,
- jakie zainteresowania są akceptowane w grupie.
Może kopiować sposób mówienia koleżanek, ich gesty czy zachowania. Z zewnątrz wygląda to jak swobodne funkcjonowanie społeczne.
Problem w tym, że zachowanie, które dla innych dzieci jest spontaniczne, dla niej może wymagać nieustannej obserwacji i kontroli.
A to kosztuje bardzo dużo energii.
2. W szkole sobie radzi. W domu następuje „wybuch”
Rodzice czasami słyszą:
„W szkole nie widzimy żadnego problemu”.
To jednak nie zawsze oznacza, że problemu rzeczywiście nie ma.
Dziecko przez kilka godzin może bardzo mocno kontrolować swoje zachowanie, tłumić reakcje na hałas, stres i przeciążenie oraz próbować spełniać oczekiwania otoczenia.
Dopiero w bezpiecznym miejscu napięcie puszcza.
Po powrocie do domu mogą pojawić się:
- silne zmęczenie,
- płacz,
- rozdrażnienie,
- nagłe wybuchy złości,
- potrzeba ciszy i samotności,
- niechęć do rozmowy,
- trudność w wykonaniu nawet prostych czynności.
Dlatego przy ocenie funkcjonowania dziecka warto patrzeć nie tylko na to, jak zachowuje się w szkole, ale również na to, ile energii kosztuje je takie funkcjonowanie.
3. Ma koleżanki, więc „nie może mieć autyzmu”?
To jeden z częstych mitów.
Dziewczynka w spektrum może chcieć mieć przyjaciół, potrzebować bliskości i bardzo przeżywać relacje. Może również mieć jedną bliską koleżankę albo funkcjonować w grupie.
Trudności mogą ujawniać się inaczej.
Dziecko może:
- nie rozumieć subtelnych zasad rządzących grupą,
- bardzo przeżywać zmianę zachowania koleżanki,
- mieć trudność z odczytywaniem aluzji i ukrytych intencji,
- nie wiedzieć, dlaczego ktoś nagle się obraził,
- długo analizować rozmowy i sytuacje społeczne,
- silnie przywiązywać się do jednej osoby,
- czuć się zagubione w większej grupie.
Czasami dopiero wraz z wiekiem, kiedy relacje między dziećmi stają się bardziej skomplikowane, wcześniejsze strategie przestają wystarczać.
4. Zainteresowania mogą wcale nie wyglądać „nietypowo”
Autyzm często kojarzony jest z bardzo specyficznymi zainteresowaniami, np. rozkładami jazdy, liczbami czy konkretnymi dziedzinami wiedzy.
Tymczasem zainteresowania dziewczynki mogą dotyczyć tematów bardzo popularnych wśród jej rówieśniczek:
zwierząt, książek, muzyki, konkretnej serii filmowej, artysty, rysowania czy określonych postaci.
Znaczenie może mieć nie sam temat, lecz intensywność zainteresowania.
Dziewczynka może poświęcać mu bardzo dużo czasu, zbierać ogromną ilość informacji, wielokrotnie wracać do tych samych treści albo koncentrować na nim znaczną część swoich rozmów i aktywności.
5. „Jest po prostu bardzo wrażliwa”
U części dzieci ważnym elementem funkcjonowania w spektrum są różnice w przetwarzaniu bodźców.
To może być silna reakcja na:
hałas,
światło,
zapachy,
dotyk,
metki i określone materiały ubrań,
konsystencję jedzenia,
zatłoczone pomieszczenia,
wiele bodźców pojawiających się jednocześnie.
Dziecko może unikać głośnych miejsc albo przeciwnie, aktywnie poszukiwać określonych doznań sensorycznych.
To nie musi być „marudzenie” ani przesadna reakcja. Układ nerwowy dziecka może po prostu inaczej odbierać i przetwarzać bodźce.
6. Perfekcjonizm, lęk i potrzeba kontroli
U niektórych dziewczynek uwagę otoczenia zwraca najpierw nie podejrzenie autyzmu, lecz:
- silny lęk,
- perfekcjonizm,
- trudności z samooceną,
- problemy ze snem,
- wycofanie,
- trudności z jedzeniem,
- przeciążenie emocjonalne.
Współwystępowanie innych trudności nie wyklucza spektrum autyzmu. Czasami może wręcz sprawić, że jego obraz pozostaje przez dłuższy czas niewidoczny.
Dlatego ważna jest całościowa ocena rozwoju i funkcjonowania dziecka, a nie skupienie się wyłącznie na jednym objawie.
7. Co powinno zwrócić uwagę rodzica?
Pojedyncza cecha nie oznacza autyzmu.
Warto jednak przyjrzeć się sytuacji dokładniej, jeśli dziecko przez dłuższy czas:
- bardzo mocno męczy się po kontaktach społecznych,
- „trzyma się” w szkole, a odreagowuje w domu,
- kopiuje zachowania innych dzieci, żeby wiedzieć, jak się zachować,
- źle znosi nagłe zmiany,
- bardzo intensywnie przeżywa relacje,
- ma silną potrzebę przewidywalności,
- doświadcza znacznego przeciążenia sensorycznego,
- ma bardzo intensywne zainteresowania,
- często czuje, że jest „inna”, choć nie potrafi wyjaśnić dlaczego,
- z wiekiem coraz trudniej radzi sobie ze społecznymi oczekiwaniami.
Najważniejszy jest cały wzorzec rozwoju i funkcjonowania, a nie pojedynczy symptom.
Autyzmu nie rozpoznaje się na podstawie listy z internetu
Artykuł, rolka czy internetowa checklista mogą pomóc rodzicowi zauważyć pewien wzorzec, ale nie służą do stawiania diagnozy.
Diagnoza spektrum autyzmu wymaga szerszej oceny, obejmującej m.in. rozwój dziecka, komunikację, relacje społeczne, zachowania, potrzeby sensoryczne i codzienne funkcjonowanie w różnych środowiskach.
Jeżeli masz poczucie, że Twoje dziecko wkłada ogromny wysiłek w funkcjonowanie, które innym przychodzi naturalnie, warto o tym porozmawiać ze specjalistą.
Nie trzeba czekać, aż trudności staną się bardzo nasilone.
Wczesne rozpoznanie potrzeb dziecka może pomóc lepiej zrozumieć jego reakcje, zmniejszyć przeciążenie i dobrać odpowiednie formy wsparcia.
Serdecznie ZAPRASZAMY do Centrum Medycznego Przyjaźni na konsultacje.
Nasi lekarze, którzy na co dzień pracują w szpitalach, skutecznie pomogą w terapii.
Zadzwoń i umów się na wizytę: 71 300 12 72 lub 71 300 12 73
Wszelkie informacje przedstawione w witrynie są publikowane i dystrybuowane wyłącznie w celach informacyjnych i nie mogą być traktowane ani zastąpić konsultacji lekarskiej i badania lekarskiego. Niedopuszczalne jest korzystanie z tych informacji jako źródła wiedzy dla samodzielnej terapii i diagnozowania chorób.
Centrum Medyczne PRZYJAŹNI nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za pogorszenie stanu zdrowia spowodowane odstąpieniem od konsultacji lekarskich i stosowaniem praktyk leczniczych wdrażanych na własną rękę.
