Choroby układu moczowego

Choroby układu moczowego to zróżnicowana grupa schorzeń, które mogą dotyczyć nerek, pęcherza, cewki moczowej i innych narządów wyprowadzających mocz. Mogą być spowodowane przez infekcje bakteryjne, wirusowe, grzybicze lub pasożytnicze, kamienie nerkowe, nowotwory, wady wrodzone, zaburzenia hormonalne, leki, dietę, stres i wiele innych czynników. Objawy chorób układu moczowego mogą być bardzo uciążliwe i nieprzyjemne, a także stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia. Dlatego ważne jest, aby znać ich przyczyny, objawy, leczenie i profilaktykę.

Choroby układu moczowego – jak je rozpoznać i leczyć?

Układ moczowy pełni niezwykle ważne funkcje w naszym organizmie. Odpowiada za usuwanie z krwi zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii, reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową, utrzymuje równowagę ciśnienia krwi, produkuje hormony i współdziała z innymi układami. Jednak układ moczowy może ulegać wielu schorzeniom, które zaburzają jego prawidłowe działanie i wpływają negatywnie na cały organizm. Jakie są najczęstsze choroby układu moczowego, jakie są ich objawy i jak się je leczy?

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego (ZUM) to jedne z najczęstszych chorób układu moczowego, zwłaszcza u kobiet. Polegają na namnażaniu się drobnoustrojów (głównie bakterii, ale także wirusów, grzybów lub pasożytów) w drogach moczowych, co prowadzi do stanu zapalnego i uszkodzenia tkanek. ZUM mogą dotyczyć różnych części układu moczowego, w zależności od tego, gdzie zagnieździł się patogen.

Wyróżnia się:

– zapalenie cewki moczowej (urethritis) – zakażenie obejmuje cewkę moczową, czyli cienki kanał, który odprowadza mocz z pęcherza na zewnątrz. Objawami są pieczenie, swędzenie, ból i zaczerwienienie przy oddawaniu moczu, a także obecność wydzieliny z cewki. Zapalenie cewki moczowej często jest spowodowane przez choroby przenoszone drogą płciową, takie jak chlamydia, rzeżączka, opryszczka, czy kiła.
– zapalenie pęcherza moczowego (cystitis) – zakażenie obejmuje pęcherz moczowy, czyli organ, który gromadzi i magazynuje mocz. Objawami są częste i bolesne oddawanie moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, ból w podbrzuszu, krwiomocz, gorączka i ogólne osłabienie. Zapalenie pęcherza moczowego często jest spowodowane przez bakterie z rodzaju Escherichia coli, które dostają się do pęcherza z okolic odbytu lub pochwy.
– zapalenie nerek (pyelonephritis) – zakażenie obejmuje nerki, czyli organy, które filtrują krew i produkują mocz. Objawami są ból w okolicy lędźwiowej, dreszcze, wysoka gorączka, nudności, wymioty, biegunka, krwiomocz i zmniejszenie ilości wydalanego moczu. Zapalenie nerek często jest spowodowane przez wstępujące zakażenie z pęcherza moczowego lub przez zakażenie krwiobiegu.
Leczenie zakażeń układu moczowego polega na podawaniu antybiotyków, przeciwwirusowych, przeciwgrzybiczych lub przeciwpasożytniczych, w zależności od rodzaju patogenu. Ważne jest, aby przyjmować leki zgodnie z zaleceniami lekarza i nie przerywać kuracji przedwcześnie, aby uniknąć nawrotów i oporności bakterii. Ponadto należy pić dużo płynów, aby nawodnić organizm i przepłukać drogi moczowe, oraz stosować środki łagodzące objawy, takie jak leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, zioła, okłady i ciepłe kąpiele. W przypadku ciężkich zakażeń, np. zapalenia nerek, konieczna może być hospitalizacja i podawanie leków dożylnie.

Profilaktyka zakażeń układu moczowego polega na zachowaniu odpowiedniej higieny intymnej, unikaniu drażniących kosmetyków, noszeniu bawełnianej bielizny, częstej zmianie podpasek i tamponów, opróżnianiu pęcherza po stosunku płciowym, unikaniu zbyt ciasnych ubrań, picia dużo wody, spożywaniu żurawiny i probiotyków, a także leczeniu chorób przenoszonych drogą płciową.

Kamica nerkowa

Kamica nerkowa to choroba polegająca na tworzeniu się kamieni (koniamentów) w nerkach lub innych częściach układu moczowego. Kamienie mogą mieć różny skład chemiczny, kształt, wielkość i pochodzenie. Najczęściej są zbudowane z soli wapnia, kwasu moczowego, cystyny lub struwitu. Powstają na skutek zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, nadmiernego spożycia niektórych substancji, niedoboru innych, zakażeń, wad anatomicznych, leków, genetyki i innych czynników.

Objawy kamicy nerkowej zależą od lokalizacji, wielkości i ruchliwości kamieni. Często nie dają żadnych objawów, dopóki nie zaczną się przemieszczać lub zablokują drogę odpływu moczu. Wtedy mogą wystąpić:

– kolka nerkowa – ostry, nieznośny ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do pachwiny, brzucha, ud i narządów płciowych. Ból nasila się i ustępuje falami, zależnie od ruchu kamienia. Towarzyszą mu nudności, wymioty, pocenie się, bladość, niepokój i częste oddawanie moczu.
– krwiomocz – obecność krwi w moczu, widoczna gołym okiem lub pod mikroskopem. Wynika z uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych przez kamień.
– zakażenie układu moczowego – występuje, gdy kamień utrudnia odpływ moczu i sprzyja namnażaniu się bakterii. Objawia się gorączką, dreszczami, bólem, pieczeniem i częstym oddawaniem moczu, ropomoczem i ropniem nerkowym.
Leczenie kamicy nerkowej zależy od wielkości, składu i lokalizacji kamieni. W przypadku małych kamieni (do 5 mm) zaleca się picie dużo płynów, stosowanie leków rozkurczowych i przeciwbólowych, a także aktywność fizyczną, która może pomóc w wydaleniu kamienia. W przypadku większych kamieni (powyżej 5 mm) lub zaburzeniem odpływu moczu lub powikłaniami zakaźnymi, konieczne może być zastosowanie inwazyjnych metod leczenia, takich jak:

– litotrypsja – rozkruszenie kamieni za pomocą fal dźwiękowych lub laserowych, które przenikają przez skórę lub cewkę moczową. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym i wymaga hospitalizacji.
– ureteroskopia – wprowadzenie przez cewkę moczową cienkiego instrumentu z kamerą i narzędziami do usuwania kamieni z moczowodu lub pęcherza. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym i wymaga hospitalizacji.
– nefrolitotomia – nacięcie skóry i nerki w celu usunięcia dużych kamieni z miedniczki nerkowej. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym i wymaga hospitalizacji i drenażu nerki.
Profilaktyka kamicy nerkowej polega na zapobieganiu powstawaniu nowych kamieni lub wzrostowi istniejących. W tym celu należy:

– pić dużo płynów, aby nawodnić organizm i rozcieńczyć mocz
ograniczyć spożycie soli, tłuszczów zwierzęcych, białek, szczawianów, puryn i innych substancji, które sprzyjają tworzeniu się kamieni
zwiększyć spożycie potasu, magnezu, wapnia, cytrynianów i innych substancji, które hamują tworzenie się kamieni
– leczyć choroby współistniejące, takie jak nadczynność przytarczyc, dna moczanowa, zakażenia układu moczowego, czy wady anatomiczne
stosować leki zapobiegające tworzeniu się kamieni, np. allopurynol, hydrochlorotiazyd, cytrynian potasu, czy fosforan sodu, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Nowotwory układu moczowego

Nowotwory układu moczowego to złośliwe guzy, które powstają z komórek nabłonka wyściełającego drogi moczowe. Mogą dotyczyć nerek, pęcherza, cewki moczowej, moczowodu, czy gruczołu krokowego. Najczęstszym nowotworem układu moczowego jest rak pęcherza moczowego, który stanowi ok. 90% przypadków. Inne nowotwory układu moczowego to np. rak nerki, rak cewki moczowej, rak moczowodu, czy rak gruczołu krokowego.

Przyczyny nowotworów układu moczowego nie są do końca znane, ale wiadomo, że istnieją czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania. Do najważniejszych należą:

– palenie tytoniu – jest odpowiedzialne za ok. 50% przypadków raka pęcherza moczowego i ok. 30% przypadków raka nerki. Dym papierosowy zawiera wiele substancji rakotwórczych, które dostają się do krwi i są wydalane przez nerki i pęcherz, uszkadzając ich komórki.
narażenie na substancje chemiczne – niektóre zawody, takie jak fryzjer, farbiarz, gumiarz, czy pracownik przemysłu chemicznego, wiążą się z kontaktem z substancjami, które mogą powodować raka pęcherza moczowego, np. aminy aromatyczne, naftalina, czy benzyna.
– zakażenia i zapalenia – niektóre infekcje i zapalenia układu moczowego mogą sprzyjać rozwojowi nowotworów, np. zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) może powodować raka cewki moczowej, a przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego związane z pasożytem Schistosoma haematobium może powodować raka pęcherza moczowego.
– dieta i otyłość – spożywanie dużej ilości tłuszczów zwierzęcych, czerwonego mięsa, soli, cukru i alkoholu, a także nadmierna masa ciała mogą zwiększać ryzyko raka nerki i raka gruczołu krokowego.
genetyka i historia rodziny – niektóre nowotwory układu moczowego mogą mieć podłoże genetyczne lub rodzinne, np. rak nerki może być związany z zespołem von Hippel-Lindau, a rak pęcherza moczowego może występować częściej u osób, których krewni chorowali na ten nowotwór.
Objawy nowotworów układu moczowego zależą od rodzaju, lokalizacji i zaawansowania guza. Niektóre nowotwory mogą nie dawać żadnych objawów przez długi czas, dlatego ważne jest, aby regularnie badać się i zgłaszać lekarzowi wszelkie niepokojące zmiany. Do najczęstszych objawów nowotworów układu moczowego należą:

– krwiomocz – obecność krwi w moczu, widoczna gołym okiem lub pod mikroskopem. Jest to najczęstszy objaw raka pęcherza moczowego i raka nerki. Krwiomocz może być bezbolesny lub towarzyszyć mu ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu.
– ból lub ucisk w okolicy lędźwiowej, brzucha, pachwiny, czy krocza. Może być spowodowany przez nacisk guza na nerki, pęcherz, cewkę moczową, czy gruczoł krokowy, lub przez przerzuty do innych narządów.
zaburzenia oddawania moczu – mogą polegać na częstym, bolesnym, trudnym, czy nietrzymaniu moczu. Mogą być spowodowane przez zwężenie, zablokowanie lub uszkodzenie cewki moczowej przez guz, lub przez nacisk guza na pęcherz lub gruczoł krokowy.
– zmniejszenie ilości lub zmiana koloru i zapachu moczu – może być spowodowane przez upośledzenie funkcji nerek przez guz, lub przez zakażenie lub kamienie nerkowe, które mogą być powikłaniem nowotworu.
– obrzęk nóg, kostek, czy twarzy – może być spowodowany przez zastój płynów w organizmie, wynikający z zaburzenia pracy nerek lub ucisku na żyły przez guz.
– utrata masy ciała, osłabienie, anemia, gorączka, poty nocne, bóle kostne – mogą być spowodowane przez zaawansowanie nowotworu i przerzuty do innych narządów.
Leczenie nowotworów układu moczowego zależy od rodzaju, lokalizacji, zaawansowania i ogólnego stanu pacjenta. Do najczęściej stosowanych metod leczenia należą:

– chirurgia – polega na usunięciu guza i ewentualnie okolicznych tkanek, węzłów chłonnych i narządów. Może być wykonywana przez nacięcie skóry lub przez cewkę moczową. W zależności od stopnia usunięcia narządów, może być konieczne zastosowanie stomii, czyli sztucznego ujścia moczu lub kału na zewnątrz ciała.
– chemioterapia – polega na podawaniu leków, które zabijają komórki nowotworowe lub hamują ich wzrost. Może być podawana doustnie, dożylnie, domięśniowo, podskórnie, czy bezpośrednio do pęcherza moczowego. Może być stosowana przed lub po operacji, lub jako leczenie uzupełniające lub paliatywne.
– radioterapia – polega na naświetlaniu guza promieniami jonizującymi, które niszczą komórki nowotworowe lub hamują ich podział. Może być stosowana zewnętrznie lub wewnętrznie, poprzez wprowadzenie do organizmu źródła promieniowania. Może być stosowana przed lub po operacji, lub jako leczenie uzupełniające lub paliatywne.
– immunoterapia – polega na pobudzaniu układu odpornościowego do walki z komórkami nowotworowymi. Może polegać na podawaniu leków, które wzmacniają reakcję immunologiczną, lub na podawaniu komórek układu odpornościowego, które zostały zmodyfikowane genetycznie lub pobrane z guza. Może być stosowana jako leczenie uzupełniające lub paliatywne.
– terapia celowana – polega na podawaniu leków, które blokują specyficzne czynniki odpowiedzialne za wzrost i rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych. Może być stosowana jako leczenie uzupełniające lub paliatywne.
Profilaktyka nowotworów układu moczowego polega na unikaniu lub ograniczaniu czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, narażenie na substancje chemiczne, zakażenia i zapalenia, dieta i otyłość, genetyka i historia rodziny. Ponadto należy regularnie badać się i zgłaszać lekarzowi wszelkie niepokojące objawy, takie jak krwiomocz, ból, czy zaburzenia oddawania moczu. Im wcześniej zostanie wykryty nowotwór, tym większe są szanse na skuteczne leczenie i wyleczenie.

Serdecznie ZAPRASZAMY do Centrum Medycznego Przyjaźni na konsultacje.  Nasi lekarze, którzy na co dzień pracują w szpitalach, skutecznie pomogą w terapii.

Zadzwoń i umów się na wizytę: 71 300 12 72 lub 71 300 12 73

Wszelkie informacje przedstawione w witrynie są publikowane i dystrybuowane wyłącznie w celach informacyjnych i nie mogą być traktowane ani zastąpić konsultacji lekarskiej i badania lekarskiego. Niedopuszczalne jest korzystanie z tych informacji jako źródła wiedzy dla samodzielnej terapii i diagnozowania chorób.
Centrum Medyczne PRZYJAŹNI nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za pogorszenie stanu zdrowia spowodowane odstąpieniem od konsultacji lekarskich i stosowaniem praktyk leczniczych wdrażanych na własną rękę.

chirurg naczyniowy
chirurgia
Chirurg Wrocław
naczynia krwionośne